Türkiye'de 15 yaş altı bireylerin sosyal medya kullanımına yönelik düzenlemelerin, çocukların ruhsal ve bilişsel gelişimi açısından koruyucu etki sağlayabileceği söyleyen Uzman Klinik Psikolog Ayşe Sena Sarıdoğan Öztürk, “15 yaş altı için sosyal medya kullanım yasağı, siber zorbalığa karşı koruma sağlar. Çünkü 10-14 yaş grubu, siber zorbalığa karşı daha savunmasızdır. Bu dönemde çocuklar ‘Ben kimim?’ sorusuna yanıt arar ve akran onayına daha fazla ihtiyaç duyar. Sosyal medyada anonim kullanım, empati duygusunu zayıflatırken sorumluluk algısını da azaltabilir” dedi.

Son günlerde gündemde olan ve yakında meclise gelmesi planlanan 15 yaş altı bireyler için sosyal medya kullanım yasağı, sosyal ağ sağlayıcılarına, 15 yaşından küçük çocuklara hiçbir şekilde hizmet sunmama ve hesap açmama yükümlülüğü getirilmesini, çocuklar zararlı içeriklere maruz kalmadan etkili filtreleme sistemlerinin kurulması gibi düzenlemeler getiriyor. Peki psikolojik açıdan bu yaştaki çocukların sosyal medyadaki zararlı içeriklerden korunması neden önemli? Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan İstinye Üniversitesi Medical Park Gaziosmanpaşa’dan Uzman Klinik Psikolog Ayşe Sena Sarıdoğan Öztürk, doğru rehberlik ve denetimle desteklendiği takdirde, kısıtlama ve ebeveyn denetimi içeren düzenlemelerin sağlıklı sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.

‘SOSYAL MEDYA DOPAMİN SİSTEMİNİ YOĞUN ŞEKİLDE UYARIYOR’

15 yaş altındaki çocuklarda beyin gelişiminin halen devam ettiğini vurgulayan Uzm. Klnk. Psk. Öztürk, sosyal medyanın özellikle dopamin sistemi üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu belirterek, “Dopamin sistemi; motivasyon, ödül, öğrenme ve hazla ilişkili sinir ağlarını kapsar. Sosyal medyanın bu sistemi yoğun biçimde uyarması, erken yaş grubunda dikkat dağınıklığı ve bağımlılık riskini artırabilir” diye konuştu.

‘İDEALİZE EDİLMİŞ HAYATLAR KAYGIYI ARTIRABİLİYOR’

Sosyal medyada sürekli kusursuz ve idealize edilmiş yaşamların izlenmesinin çocuklar üzerinde psikolojik baskı oluşturabileceğini ifade eden Uzm. Klnk. Psk. Öztürk, “Bu içerikler, çocuklarda kaygı, özgüven eksikliği, depresif duygu durum ve hayattan keyif alamama gibi sorunlara yol açabilir. Sosyal medya kullanımının sınırlandırılması, bu risklerin azalmasına katkı sağlayabilir” dedi.

‘SİBER ZORBALIK İÇİN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN DÖNEM’

10-14 yaş aralığının kimlik gelişimi açısından en hassas dönemlerden biri olduğuna dikkat çeken Uzm. Klnk. Psk. Öztürk, “15 yaş altı için sosyal medya kullanım yasağı siber zorbalıktan koruma sağlar. Çünkü 10-14 yaş arası siber zorbalığa en açık dönemlerden biridir. Bu yaş grubu siber zorbalığa karşı daha savunmasızdır. Bu dönemde çocuklar ‘Ben kimim?’ sorusuna yanıt arar ve akran onayına daha fazla ihtiyaç duyar. Sosyal medyada anonim kullanım, empati duygusunu zayıflatırken sorumluluk algısını da azaltabilir. Bu durum hem zorbalığa maruz kalma hem de zorbalığa katılma riskini artırır. Gruba uymak için saldırgan davranışlara meyletme gözlenebiliyor. Bu sebeplerden dolayı çocuk hem zorbalığa boyun eğebilir hem de zorbalığa ortak olabilir hale gelebiliyor. Sosyal medyada bu yaş grubunun sosyal medyayı anonim şekilde kullanma durumu, empati gibi kıymetli bir olguyu azaltıp bir şişirilmiş güç hissi de yaratabiliyor. Çünkü anonim kullanımla beraber çocuklarda sorumluluk algısı kalkıyor ve yine daha kolay zorbalık yapabilir ya da başkalarının saldırısına hedef olup boyun eğme olasılıkları artıyor” ifadelerini kullandı.

‘UYGULAMADA REHBERLİK VE DENETİM ÖNEMLİ’

Sosyal medya kullanımına yönelik getirilen düzenlemelerin etkili olabilmesi için uygulama sürecinin de büyük önem taşıdığına dikkat çeken Uzm. Klnk. Psk. Öztürk, “Bu tür düzenlemelerin çocuklar üzerinde istenilen koruyucu etkiyi sağlayabilmesi için yaşa uygun sınırlar, ebeveyn rehberliği ve denetim mekanizmalarıyla birlikte ele alınması önemlidir. Kuralların doğru anlatılması ve ailelerin sürece aktif olarak dâhil edilmesi, çocukların ruhsal gelişimi açısından koruyucu bir rol oynar. Yasakların her ne kadar cezbedici bir etkisi olsa da, ne sebeple yasakların gerekli olduğunun ebeveyn desteğiyle çocuklara doğru açıklanması, tepkilerinin azalması yönünde yardımcı olacaktır” dedi.